مەن مۇشۇ ئىھتىياجلار سەۋەبلىك ھەر قايسى دۆلەت-رايۇنلاردا ياشاۋاتقان ئۇيغۇر تورداشلار ئۆزلىرى ياشاۋاتقان جاينىڭ ھاۋا كىلىمات، يېمەك-ئىچمەك - مېۋە-چېۋە، گۆش (توخۇ، قوي، كالا، بىلىق، سۇ كالىسى، قوتاز) ئىچىملىك سۇ، تاماققا ئىشلىتىدىغان ماي، ئوزۇقلىنىش ئادىتى، شۇ دۆلەتلەرگە بارغان دەسلەپكى ۋاقىتلاردا مىزاجىدە يۈز بەرگەن ئۆزگىرىش دېگەندەكلەر ھەققىدە ئۆزىنىڭ قىسقىچە تەسىراتىنى بايان قىلىپ بەرسە شۇ دۆلەتلەردە ياشاۋاتقان، ۋە كىيىن بارماقچى بولغان ئۇيغۇرلار ئۈچۈن ئاز تولا ماتىريال بولۇپ قالسا ئەجەپ ئەمەس دېگەن مەقسەتتە بۇ تېمىنى يوللىدىم. بۇ تېمىغا چۈشكەن ئىنكاسلارنى رەتلەپ 80خالتا بلوگىمدا پايدىلىق بىر ماتىريال تەييارلىغۇم بار.

     ئادەم ئوتتۇرا ياشقا بارغاندىن كىيىن، ئادەم مېڭىسى ئىقتىدار ۋە قۇرۇلما جەھەتتىن قېرىلىشىشقا باشلايدۇ، نېرۋا ھۈجەيرىلىرى كۆپلەپ چېكىنىدۇ، چوڭ مېڭە  قورۇلۇشقا باشلايدۇ، شۇنىڭ بىلەن بىر ۋاقىتتا، نېرۋا ھۈجەيرىلىرى ۋە نېرۋا تالالىرىدا چېكىنىش خارەكتىرلىك ئۆزگىرىش بولىدۇ، مېڭە ئىقتىدارىنىڭ چېكىنىشىنىڭ دەسلەپكى ئىپادىسى ئەستە تۇتۇش ئىقتىدارىنىڭ چېكىنىشىدە ئىپادىلىنىدۇ. گەرچە ياش چوڭايغانسىرى ئادەم مېڭىسىدە يۇقىرىقىدەك ئۆزگىرىشلەر بولسىمۇ، بىراق ئالىملارنىڭ بايقىشىچە، ئادەمنىڭ چوڭ مېڭىسى يۈكسەك دەرىجىدىكى ئېلاستىكىلىققا ئېگە بولۇپ، بىر قىسىم مېڭىسىنى داۋاملىق ئاكتىپلىق بىلەن ئىشلىتىپ تۇرىدىغان ياشانغانلارنىڭ مېڭىسىدىكى ئۇچۇرلارنى يەتكۈزىدىغان دەرەخسىمان ئۆسۈكچىلىرىنىڭ سانىدا ئازىيىش بولمايلا قالماي، بەلكى ئەكسىچە كۆپىيىش يۈز بېرىدۇ، ياشنىڭ ئېشىشى، بىلىم ۋە تەجرىبىلەرنىڭ بارغانسىرى موللىشىغا ئەگىشىپ، ئەستە تۇتۇش ئىقتىدارى، چۈشىنىش ئىقتىدارى ۋە تىل بىلەن ئىپادىلەش ئىقتىدارى بارغانسىرى يۇقىرى كۆتىرىلىدۇ، مەسىلىلەرنى تەھلىل قىلىش، ئومۇملاشتۇرۇش، ئەقلى يەكۈن چىقىرىش ۋە ھۆكۈم ئىقتىدارلىرى ياشلارنىڭكىدىنمۇ كۈچلۈك بولىدۇ.

       مۇتەخەسىسلەرنىڭ تونۇشتۇرىشىچە، تۆۋەندىكى 9 خىل ئەھۋالدا ياشانغاندىكى دېۋەڭلىك كېسىلىنىڭ دەسلەپكى سېگنالى بولۇپ، ياشانغانلارنىڭ ئائىلىسىدىكىلەر بۇ خىل ئەھۋاللارنى بايقىغاندا، ئالدىنى ئېلىش تەدبىرلىرىنى قوللىنىشقا دېققەت قىلىش كېرەك.

      1. ئەستە تۇتۇشى توسالغۇغا ئۇچراش. ئۇنتۇغاق، چېچىلاڭغۇ بولۇپ قېلىش، ھېلى دېگەننى ھېلى ئۇنتۇپ قېلىش، ئوخشاش بىر سوئالنى تەكرار سوراش.

      2. كۆرۈش قۇۋۋىتى توسالغۇغا ئۇچراش. نەرسە- كېرەكلەرنىڭ قويۇلغان جايىغا توغرا ھۆكۈم قىلالماسلىق، ئۆزىنىڭ ئۆيى، كارىۋىتى قاتارلىقلارنى تاپالماسلىق، كىيىم- كېچەكنىڭ ئالدى- كەينى، ئوڭ- سولىنى پەرىقلەندۈرەلمەسلىك.

      3. تىلدا توسالغۇ پەيدا بولۇش. گەرچە ناھايىتى راۋان سۆزلەۋاتقاندەك قىلسىمۇ، ئەمما، ئاڭلىغۇچى نېمە دېگەنلىكىنى ئاڭقىرالماسلىق، دۇدۇقلاش.

     4. يېزىش- سىزىشتا قىينىلىش. بىر نەرسە يازسا مەنىسىنى توغرا ئىپادىلەپ بېرەلمەسلىك، ئېغىر بولغاندا ئۆز ئىسمىنىمۇ يازالماسلىق.

      5. روھى خارەكتىرلىك ھەرىكەت ئىقتىدارىنى ۋە تونۇش ئىقتىدارىنى يوقىتىش. ئەسلىدە ناھايىتى پىششىق بولغان ۋېلسىپىت مىنىشكە ئوخشاش ھەرىكەتلەرنى ئۇنتۇپ قېلىش، يېقىن ئادملىرىنى تونىيالماي قېلىش.

      6. ھېسابات قىلالماسلىق. نەرسە- كېرەك سېتىۋالغاندا ھېسابات قىلالماسلىق، ئېغىر بولغاندا ئاددىي قوشۇش- ئېلىش ئەمەللىرىنىمۇ ئىشلىيەلمەسلىك.

      7. ھۆكۈم قىلىش ئىقتىدارى ناچار، دېققىتى ئاسان چېچىلىپ كېتىدىغان بولۇپ قېلىش.

      8. روھى جەھەتتىكى ئىقتىدارلىرى توسالغۇغا ئۇچراش. دائىم سەپرالىق قىلىش، ساختا تۇيغۇ پەيدا بولۇش، مىجەزى ئۆزگىرىپ كېتىش قاتارلىق ئەھۋاللار كۆرۈلۈش.

     9. ھەرىكىتى توسالغۇغا ئۇچراش. نىشانسىز، مەقسەتسىز ھالدا ئۇياق- بۇياققا مېڭىش، چوڭ- كىچىك تەرەتنى كونتىرول قىلالماسلىق.

       تۆۋەندە ياشانغانلاردا بولىدىغان دېۋەڭلىك كېسىلىنىڭ ئالدىنى ئېلىش ۋە ئۇنى كېچىكتۈرۈشنىڭ بىرقانچە پايدىلىق ئۇسۇللىرىنى تونۇشتۇرۇپ ئۆتىمەن:

      1. دېۋەڭلىكنى كەلتۈرۈپ چىقىرىدىغان تۈرلۈك خەتەرلىك ئامىللاردىن ساقلىنىش، ياخشى بولمىغان تۇرمۇش ئادەتلىرى ۋە يېمەك- ئىچمەك ئادەتلىرىنى ئۆزگەرتىش. بۇ يەردە ئېيتىلغان خەتەرلىك ئامىللار: ھاراق- تاماكىغا بېرىلىش، كەيپىيات ياخشى بولماسلىق، يالغۇز تۇرۇش، مۇھىت بۇلغىنىشى قاتارلىقلاردىن ئىبارەت.

      2. دېۋەڭلىكنى كەلتۈرۈپ چىقىرىش ئېھتىمالى بولغان تۈرلۈك كېسەللىكلەرنىڭ ۋاقتىدا ئالدىنى ئېلىش. يەنى: يۇقىرى قان بېسىم، قاندا ماي ماددىسىنىڭ يۇقىرى بولۇشى، دىئابىت كېسىلى، جىنسى كېسەل، قالقانسىمان بەز ئىقتىدارىنىڭ ئاجىزلاپ كېتىشى قاتارلىقلار.

    3. ئارتىيە تومۇرى قېتىشىشنىڭ ئالدىنى ئېلىش، داۋاملىق يوسۇندا تالنى ساغلاملاشتۇرۇپ، بۆرەكنى قۇۋۋەتلەيدىغان يېمەكلىكلەرنى ئىستىمال قىلىپ بېرىش. مەسىلەن: پىچەكگۈل، چوڭ چىلان، نىلۇفەر ئۇرۇقى مېغىزى قاتارلىقلار.

     4. ئەقلى ئىقتىدار ۋە بەدەن فۇنكىسىيىسىنى چېنىقتۇرۇشقا دېققەت قىلىش، مېڭىنى كۆپ ئىشلىتىش، بارماق بوغۇملىرى قاتارلىق بوغۇملارنى داۋاملىق ھەرىكەتلەندۈرۈپ تۇرۇش، بولۇپمۇ ئوڭ مېڭىنى چېنىقتۇرۇشقا ئەھمىيەت بېرىش كېرەك، ئوڭ مېڭىنى چېنىقتۇرۇش دېۋەڭلىكنىڭ ئالدىنى ئېلىشتىكى ئەڭ ياخشى ئۇسۇل بولۇپ، بۇنى قانچە بالدۇر باشلىسا شۇنچە ياخشى.

     5. روھى جەھەتتىكى كۈتۈنۈشكە ئەھمىيەت بېرىش، ھېسياتنى كونتىرول قىلىشقا دېققەت قىلىش، ئۈمۈدۋار ۋە خوشال كەيپىياتنى ساقلاش، مەيۈسلۈك دىلخەستىلىك ئازايتىىش.

     6. تەنھەرىكەت ئارقىلىق چېنىقىشنى كۈچەيتىش، ياشانغانلار ئۆزى ياخشى كۆرىدىغان ۋە كۈچ ماغدۇرى يېتىدىغان ھەرىكەتلەر بىلەن شۇغۇللىنىش.

     7. كۈندىلىك تۇرمۇش ۋە يېمەك- ئىچمەك تەرتىپلىك بولۇش، ۋاقتىدا بولۇش، نورمىلىق بولۇش، سۈپەتلىك بولۇشقا ئەھمىيەت بېرىش، يۇقىرى ئاقسىللىق، يۇقىرى تويۇنمىغان ماي كېسلاتالىق، ۋىتامىن مول بولغان، مايسىز، تۇزى كام يېمەكلىكلەرنى ئىستىمال قىلىش، ھاراق ۋە تاماكا تاشلاش، بېلىق تۈرىدىكى يېمەكلىكلەرنى كۆپرەك ئىستىمال قىلىش، مۇۋاپىق مىقداردا ۋىتامىن E تولۇقلاش.

     8. يېقىن كىشىلىرىنىڭ غەمخورلۇقىغا ئېرىشىش. ئەلۋەتتە بۇ ھەرقانداق تەدبىردىنمۇ مۇھىم، ياشانغانلارنىڭ يالغۇزلۇقى، غېرىپلىقى ياشانغانلاردا بولىدىغان دېۋەڭلىك كېسلىنى تېزلىتىۋېتىدىغان ئەڭ كۈچلۈك ئامىللارنىڭ بىرى، بولۇپمۇ ھازىرقى جەمئىيەتتىكى ئېگىز بىنالاردا ئولتۇرىدىغان ياشانغانلارنىڭ يالغۇز قېلىشى بۇ خىل ئەھۋالنى تېخىمۇ ئېغىرلاشتۇرىۋېتىدۇ، شۇنىڭ ئۈچۈن پەرزەنتلەر ياشانغانلارنى ئامال بار يالغۇز قالدۇرماسلىق، ياشانغانلار بىلەن دائىم پاراڭلىشىپ، ھال- مۇڭ بولۇشۇپ تۇرۇش، جۆرىسى ئۆلۈپ كەتكەن ياشانغانلارغا ئامال بار بىر ياخشى ھەمراھ تېپىپ بېرىش كېرەك.

     9.  يېمەك- ئىچمەك ئارقىلىق ئالدىنى ئېلىش. بېلىق مېيى ۋە بېلىق جىگىرى مېيىنى ئىستىمال قىلىش، ئاچچىقسۇ ئىچىپ بېرىش، مۇۋاپىق مىقداردا تۇخۇم يېيىش، سۈت، كاپۇسكا، پەمىدۇر، تۇرۇپ، ئاپلىسىن، ئالما، ماندارىن، ئاناناس قاتارلىق مېۋە ۋە كۆكتاتلار چوڭ مېڭىنىڭ ئەستە تۇتۇش ئىقتىدارىنى يۇقىرى كۆتىرىدىغان بولۇپ، يەنە ياشانغانلاردىكى دېۋەڭلىك كېسىلىنىڭ ئالدىنى ئېلىشتا مۇھىم رولغا ئېگە.

چوڭلارنىڭ <<كېسەل ئېغىزدىن كىرىدۇ >> دېگەن سۆزى يېمەك-ئىچمەكنىڭ مىزاجغا مۇۋاپىق، ھالال، پاكىز بولىشىنى نەزەردە تۇتقاندىن باشقا چىش پاكىزلىقىنىمۇ ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ. چىش چوتكىسى بولمىغان ئىلگىركى زامانلاردا پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالام مىسۋاك ئىشلىتىپ ئۈممەتلىرىگە موھىم سۈننەت قىلىپ قالدۇرغان. چىش چوتكىلاش، چىشنى پاكىز تۇتۇش ھەققىدە ئېيتقان نۇرغۇن سۆزلىرىدىن تۆۋەندىكىلىرىنى كۆپچىلىك مۇسۇلمانلار ئاساسەن بىلىدۇ.

1. مىسۋاك ئىشلىتىش ئېغىزنى خۇشپۇراق قىلىدۇ، پەرۋەردىگارنى خۇش قىلىدۇ.

2.ئەگەر ئۇممىتىمگە قىيىنچىلىق پەيدا قىلىشتىن قورقمىغان بولسام، ئۇلارنى ھەر قېتىم تاھارەت ئالغاندا مىسۋاك ئىشلىتىشكە بۇيرۇغان بولاتتىم.

مىسۋاك ـ «سالۋادورا پېرسكا» دەپ ئاتىلىدىغان «ئىراك» دەرىخىنىڭ ياش نوتىسدىن كېسىپ ئېلىنىدىغان ھۆل ياغاچىنى كۆرسىتىدۇ. بۇ ياغاچتىن بىر غېرىچ مىقدارىدا كېسىپ، ئۇنىڭ ئۇچىنى 1 ياكى 2 سانتىمېتىر ئۇچلاپ سۇغا چىلاپ يۇمشىتىش ئارقىلىق قوللىنىلىدۇ. مىسۋاك سۇدا يۇمشىغاندىن كېيىن خۇددى چىش چوتكىسىدەك پۇرشىلىق ھالغا كېلىدۇ. پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالام تەۋسىيە قىلغان مىسۋاك دەل بۇ دەرەخنىڭ ئۆزىدۇر. بۇ دەرەخ شەرقىي ئافرىقىدىن، ھىندىستانغىچە بولغان مەملىكەتلەردىن چىقىدۇ. تولۇق ۋە توغرا سۆزلەشنىڭ بىردىنبىر ۋاسىتىسى بولغان چىشلارنى ئاسراش ئىنسان ئۈچۈن بەكمۇ ئەھمىيەتلىكتۇر. ئېغىزدا چىشلار تولۇق بولمىغاندا پسخولوگىيىلىك سەلبىياتلارمۇ كۆرىلىدۇ. چىشلارنىڭ ئەڭ چوڭ دۈشمىنى چىشلارنىڭ ئارىلىقىدا تاماقنىڭ قالدۇقلىرىدىن توپلانغان باكتېرىيەلەردۇر. ئېغىز، چىش ۋە چىشلارنىڭ ئەتراپىدىكى گۆشلەرنى باكتېرىيەلەردىن ساقلاش ئۈچۈن چىش چوتكىسىنى قوللىنىش ئەھمىيەتلىكتۇر. بىراق چىش چوتكىسى بىلەن ئىشلىتىلىدىغان چىش پاستىلىرى (ياگولار) نورمالدىن ئارتۇق تەملىك بولغاچقا، ئۇ، ئېغىز تەمىنى بۇزىدۇ. ئەمما مىسۋاك ئۆزىنىڭ نورمال پۇرىقى ۋە ياخشى تەمى بىلەن ئالاھىدە خۇسۇسىيەتكە ئىگە بولغاچقا، ئېغىزنىڭ تەمىنى بۇزمايدۇ. شۇڭا چىش چوتكىسىدىن مىسۋاكنىڭ ئەھمىيىتى كۆپتۇر دەپتۇ. 
ئىلگىرى ئانچە-مۇنچە مىسۋاك ئىشلىتىشكە ئادەتلەنگەن ئىدىم، لىكىن سەل ئەپسىز ھېس قىلىپ يەنە چىش چوتكىسىغا ئۆتىۋالدىم، چاتاق بولغىنى مۇسۇلمانلارغا ماس كەلگۈدەك ھەم پاكىز ھەم چىشنى ھەقىقى تۈردە ئاسرىيالىغۇدەك چىش پاستىسى تاپماق سەل تەس بولدى. 2000-يىللىرى تۈركىيەنىڭ چىش پاستىسىلىرىنى ئىشلىتىپ يۈردۈم، بۇ ھەر ھالدا خەنزۇچە ماركىدىكى چىش پاستىسىلىرىدىن كۆپ ياخشى ئىدى. شۇ مەزگىللەردە ئۇيغۇرچە ماركىدىكى چىش پاستىلىرى بىر-بىرلەپ بازارغا كىرىشكە باشلىدى، بىر قانچە ئۇيغۇرچە ماركىلىق چىش پاستىلىرىنى ئىشلىتىپ كۆرۈپ باقتىم، لىكىن مىسۋاك ئىشلەتكەندىكى ياكى تۈركنىڭ پاستىسلىرىنى ئىشلەتكەندىكىدەك ھېس قىلالمىدىم. بىر مەزگىللەردە ئەمۋاينىڭ تىجارەتچلىرى ئارقامغا كىرىۋېلىپ بەكلا ئاۋارە قىلىپ كەتتى، ئىچىم ئاغرىپ بىر تال چىش پاستىسىنى ئىلىپ ئىشلەتكەن بولدۇم. بۇمۇ بەك ياراپ كەتمىدى. ئۇندىن كىيىن بىرسى <<ئىپار>> نىڭ چىش پاستىسىنى تەۋسىيە قىلىپ قالدى. ئىشلىتىپ كۆرىۋىدىم، ئۇنىڭ پۇرىقى، چىشنى پاكىز تازىلىشى ماڭا ياراپ قالدى. مانا 3-4 يىلدىن بىرى <<ئىپار>> شىركىتىنىڭ چىش پاستىسىغا كۆنۈپ قالدىم. ئاڭلىسام بۇلار ئۆزلىرى ياسارمىش. ئۇيغۇرچە ماركىدىكى چىش پاستىلىرىغا بولغان ياراتماسلىق قارىشىم ئۆزگەردى. ئەپسۇسلىنارلىقى <<ئىپار>> شىركىتىنىڭ چىش پاستىسىدا <<ئىپار>> دېگەن ماركىدىن باشقا ھەممە خەتلەر ئۇيغۇرچە ئەمەس. بەلكىم بۇ شىركەت مەھسۇلاتلىرىنىڭ بازىرىنى ئۇيغۇر رايۇنىدا ئىچىشنى ئويلىمىغان بولىشى مومكىن.

چىش پاستىسى تاللاشتا نېمىلەرگە دېققەت قىلىش كېرەك، ھازىر قايسى ماركىدىكى چىش پاستىلىرى ياخشى، مۇسۇلمانلارنىڭ ئىشلىتىشىگە ماس كىلىدۇ دېگەندەكلەر ھەققىدە تورداشلارنىڭ قاراشلىرىنى بىلىپ باقاي دەپ ئۇيەر-بۇيەردىن سۆز ئىچىپ ئولتۇردۇم. ئېيتىڭلارچۇ تورداشلار، سىلەر ھازىر قايسى ماركىدىكى چىش پاستىسى ئىشلىتىۋاتىسىلەر؟

__________ مۇھەممەد تۇرسۇن (بىرزات)

13565662787

0998-2820877

مۇناسىۋەتلىك تېمىلار:

سۈت كۆپەيتىش چايلىق رېتسىپى-تۇغۇتلۇق ئاياللار ئۈچۈن

سۈتنى كۆپەيتىشنىڭ قانداق چارە-تەدبىرلىرى بار؟

پولدا يۇمۇلاپ يۈرۈپ دادامنىڭ شۇ ۋاقىتتىكى ئاغرىق بىلەن قىينىلىپ پۈكلىنىپ كېتىشلىرى يادىمغا يەتتى. ئۆيدە ئۆزۈم يالغۇز، ئۆزۈمگە بىرەر دورا قىلىپ بېقىشقىمۇ ماجالىم يوق، يامان يېرى ئەگەر سوقۇر ئۈچەيدىن چاتاق چىققان بولسا ۋاقتىدا دوختۇرغا بارمىسام ئۈچەي تىشىلىپ كېتىش مومكىنچىلىكىمۇ بار. ئىنجىقلاپ يۈرۈپ ئىنىمغا تېلفۇن قىلدىم. ئۆيدە ساقلاپ بولالماي كىيىملىرىمنى تەستە كىيىپ بىنادىن پەسكە چۈشكەچ تۇردۇم، قېرى ئادەمدەك مۈكچىيىپ قەدەملىرىمنى تەستە يۆتكەپ قورۇنىڭ ئالدىغا بارغاچ تۇردۇم. ئاغرىقنىڭ قاتتىقلىقىدا ماشىنا بەك ئۇزۇندا كەلگەندەك بىلىنىپ كەتتى، ئىنىم ماشىنىسىنى ھەيدەپ قورۇ ئالدىغا كىلىشىگە ئىشىكنى ئىچىپلا ئۆزۈمنى ئىچىگە تاشلىۋەتتىم، ۋېلايەتلىك 1-دوختۇرخانا جىددىي بۆلۈمگە كىرسەك ئادەمنىڭ كۆپلىكىدىن پۇت قويغۇدەك يەر يوق. كارىدوردىلا يېتىپ كەتكەن ئادەملەرنىڭ كۆپلىگى...دوختۇرلارنىڭ ئالدىراشچىلىقىدا ماڭا قارار كۆزى يوق، ئاغرىق تېخىمۇ كۈچىيىپ ئىنجىقلاپ كېتىۋاتىمەن، ماغدۇرسىزلىنىپ ئۆزۈمنى تاشلىۋەتتىم، ئىنىم يۆلەپ تۇرغان ئىدى، بۇ ھالىمنى كۆرۈپ ئۇمۇ بەك ئەنسىرەپ كەتتى بولغاي دوختۇرنى چاقىرتىپتى سەل ساقلىسۇن دەپتۇ. مېنى بىر قانچە قېتىم چايان چىقىۋالغاندا ئاغرىقنىڭ يامانلىقىدىن دۇنيادا مۇشۇنىڭ ئالدىغا ئۆتىدىغان ئاغرىق يوقتۇ دەپتىكەنمەن، چايان چاققاندىكى ئاغرىق ماۋۇ ئاغرىقنىڭ << قولىغا سۇمۇ قۇيۇپ بىرەلمىگۈدەك>>. راھەت ياشىغان كۈنلۈرۈم يادىمغا يەتتى، 10 يىللىق راھەت بىر قانچە مىنۇتلۇق ئاغرىق ئازابىغا پايلىمايۋاتاتتى، ئۆلۈم يادىمغا يەتتى، سەكرات ئالدىدىكى جان چىققۇچە بولغان بىر قانچە دەقىقىدىكى ئازابتا ، ئىنسان ھاياتىدىكى بارلىق راھەتلىرنىڭ ھېچنىمىگە ئەرزىمەيدىغانلىقىنى ئويلاپ يېتىدۇ دەپ كىتابلاردا ئوقىغاندەك قىلغان ئىدىم. مەن تېخى سەكراتقا چۈشمەي تۇرۇپ بۇنچە ئاغرىق كۆرسەم گۆر ئازابى، دەۋزەخ ئازابى دېگەنلەرنى تەسەۋۋۇرمۇ قىلغلىلى بولمايدىكەن دېگەنلەر خىيالىمدىن ئۆتۈپ دەۋزەختىن پاناھ تىلەپ ئاللاھقا دۇئا قىلدىم. شۇ ئارىلىقتا 2-3 ئۈچ ئېغىر كېسەللەر جىددىي بۆلىمدىلا جان ئۈزگەن ئوخشايدۇ. قۇلىقىمغا يىغا ئاۋازلىرى كىرىپ تۇرۇۋاتاتتى، ئاغرىق قىلچە بوشاپ قالماي جىنىمنى << ئىكەك>> لەۋاتاتتى. ئىنجىقلاپ يۈرۈپ دوختۇرنى يەنە چاقىردىم، دوختۇر مېنى كارۋاتقا ياتقۇزۇپ قويۇپ تەكشۈرگىلى تۇردى، دوختۇر قىزچاق بۆرەكتە تاش بولىشى مومكىن دېدى، مەن سوقۇر ئۈچەيمىدۇ دېيشىۋاتساق يەنە بىر خەنزۇ دوختۇر كىلىپ سول بۆرىكىمگە ئۇرۋىدى بەك ئاغرىپ كەتمىدى، ھىلىقى ئاغرىۋاتقان تەرەپتىكى بۆرەككە چىكىپ ئۇرىۋېدى ئاغرىقنى قوچۇۋەتكەندەك كۈچىيىپ ئاغرىپ كەتتى، ۋاي بولدى، ئاغرىپ كەتتى دەپ ۋارقىرىۋەتتىم. بۆرەكتە تاش ياكى سۇ بار، قان ئىلىپ سوقۇر ئۈچەينىمۇ تەكشۈرتۈپ باقىلى دېدى. تەكشۈرۈش ئۆيىگە چىقىپ قان بىرىپ بولغاندىن كىيىن بۆرەكنى كۆرىدىغان ئۆيى باشقا بىنادا ئىكەن، ماڭغۇدەك ماجالىم يوق، چاقلىققا كارۋاتتا ياتتىم، ئىنىم ئىتتىرىپ ئىلىپ باردى. بۇ كېچىدە ب تېپلىق ئاپاراتتا تەكشۈرتىدىغانلار ئاز بولسا كېرەك، ئىشلەيدىغان خىنىم ئويغۇنۇپ ئىش ئورنىغا كىلىپ بولغۇچە خىلى ۋاقىت ئۆتتى. تەكشۈرۈش نەتىجىسىدە سوقۇر ئۈچەيدە مەسىلە يوق، بۆرەكتە ئازىراق سۇ يىغىلىۋاپتۇ دەپ چىقتى. جىددىي بۆلۈمدىكىلەر بۆرەك -سۈيدۈك يولى كېسەللىكلىرى بۆلىمىگە يېزىپ بىرىپتۇ. ئۇ بۆلۈمنى ئىزدەپ تېپىپ باردۇق، دوختۇر ماڭا مۇنداقلا بىر قاراپ قويۇپ ئىنىمنىڭ قولىدىكى قەغەزنى ئىلىپ ئىشخانىسىغا كىرىپ كەتتى، تەكشۈرۈش سۈرئىتى خىلى تېز بولسىمۇ تېخىچە بىرەر ئاغرىق توختىتىش چارىسى قىلمىغىنىغا ئاچچىقىم كىلىپ توۋلاپ كەتتىم، <<دوختۇر، ماڭا ئاغرىق توختىتىدىغانغا بىرەر تال كاسا ئوكۇلى بولسىمۇ ئۇرۇپ قويسىلا، ۋاي بەك ئاغرىپ كەتتى>> ... دوختۇر ئاغرىق توختىتىدىغانغا كاسا ئوكۇلى، سۈيدۈك يولىنى كېڭەيتىدىغان باشقا ئوكۇللارنى يېزىپ بىرىپ ئىنىمغا ، ئاكاڭلىنى تونۇيمەن، ماۋۇ ئوكۇللارنى ئېسىپ بولغاندىن كىيىن ئاغرىق توختايدۇ، ئۇندىن كىيىن باشقىسىغا ئاكاڭلا ئۆزى دورا قىلالايدۇ، ياتاقتا يېتىشنىڭ ھاجىتى يوق دەپتۇ. ئۇ يەردىن قايتىپ چىقىپ يەنە جىددىي بۆلۈمگە باردۇق، ئۇ يەردە پەقەت كاسا ئوكۇلىنى ئۇرۇپ قويالايمەن، باشقىسىنى ئامبۇلاتورىيە ئىشقا چۈشكەندە شۇ يەردە ئاستۇرساڭلا بولىدۇ دەپ، <<چۇمادو>> نىڭ كاسا ئوكۇلىنى ئۇرۇپ يېرىم سائەتتە ئاغرىق سەل توختايدۇ دېدى. يېرىم سائەتمۇ پۈكلىنىپ، ئىنجىقلاپ يۈرۈپ ساقلاپ باقتىم ئاغرىق ھېچ پەسلەيدىغاندەك ئەمەس، سەھەر سائەت 6 بوپتۇ، ئامبۇلاتورىيە ئىشقا چۈشۈشكە خىلى ۋاقىت بار، شۇنىڭ بىلەن باشقا ئوكۇللارنى ئىلىپ داۋا دوختۇرخانىسىغا بىرىپ ئاستۇردۇم، دوختۇردىن تونۇشۇڭ بولسا ئادەمگە خىلى كۆڭۈل بۆلۈپ ھەركىتىنى چاققان قىلىدىكەن، دوختۇرخانىغا كىرىپ بولغۇچە كارۋاتقا جايلاشتۇرۇپ ئوكۇلنى ئىسىپ بولدى، ئاغرىقنى تىزرەك توختىدىغانغا يەنە بىر قانچە كاسا ئوكۇل ئۇرىۋەتتى، يىرىم سائەتلەردىن سەل ئۆتكەندىن كىيىن جىنىم ئاز-تولا ئارام ئالغاندەك بولۇپ ، ئۇف، ئاللاھقا شۈكۈر دېدىم. شۇ كۈنى چۈشتىن كىيىنلەرگىچە ئوكۇلمۇ چۈشۈپ بولدى، ئاغرىقمۇ قويۇپ بەردى. دوختۇر پارچىلانغان تاش سۈيدۈك يولىدا بولىشى مومكىن، دوختۇرخانىدا 3-4 كۈن ياتاملا دېۋىدى، يەنە ئاغرىپ كەتسە كىرەمىز دەپ قايتىپ چىقتۇق. شۇ بىر كۈنى گىلىمدىن غىزامۇ ئۆتمىدى، ئۆيگە قايتىپ ئارام ئىلىپ ياتتىم، دۇكانغا تېلفۇن قىلىپ قوغۇن يېغى، ئارپا بەدىيان، قوناق ساقىلى، بەرشىشا دېگەن دورىلارنى ئەكەلدۈرۈپ قويۇپ ئانام ئەتكەن ئۈگرىنى ئىچىپ بولۇپ ناماز شامغا تاھارەت ئالاي دەپ تۇرسام ئاغرىق يەنە تۇتقىلى تۇردى. ئانام چىرايىمغا قاراپلا ئاغرىقنىڭ يەنە باشلانغانلىقىنى بىلىپ قالدى، بالام، بايا دوختۇرخانىدىن چىقمايلى دېسەم ئۇنىماي ئۆيگە كەلگىڭ كىلىپ كەتتى، يەنە بارايلىمۇ دېۋىدى، ياق توختا، ئەمدى مەن ئۆزۈم دورا قىلىمەن دەپ بەرشىشەدىن مىغىزدەك چوڭلۇقتا يەپ ئارقىدىن قوناق ساقىلى، ئارپا بەدىيانلارنى قاينىتىپ چاي قىلىپ ئىچىپ بەردىم، بەرشىشەنىڭ تەسىرىدە كۈچىيىپ ئاغرىۋاتقان ئاغرىق يىرىم سائەتكىمۇ يەتمىگەن ۋاقىتتا قويۇپ بەردى. شۇنىڭدىن كىيىن قوغۇن يېغىدا تاماق ئەتكۈزۈپ يەپ، قوناق ساقىلى ، ئارپا بەدىيانلاردا چاي دەملەپ ئىچىپ سۈيدۈكنى راۋانلاشتۇرۇپ تۇردۇم، ھىلىقدەك كۈچلۈك ئاغرىق تۇتاي دېسە بەرشىشەنى يەپ قويدۇم. ھازىر ئاغرىق ئاساسەن تۇتمىدى، بەلكىم سۈۇدۈك يولىدىكى قۇمسىمان تاش، بۆرەكتىكى يېغىلىپ قالغان سۇ تۈگەپ قالغان بولىشى مومكىن. بۇ يەرلىك چارىلەرنى يەنە بىرەر ھەپتە داۋاملاشتۇرۇپ ئىشلىتىپ بولغاندىن كىيىن دوختۇرخانىدا بۆرەكتىكى سۇنى تەكشۈرتىۋېتىپو ئۇندىن كىيىن بىرەر ئاي ئەتراپىدە جاۋارىش زەرئۇنىي يەپ بىرىشنى پىلان قىلدىم، مەقسەت، بۆرەك خىزمىتىنى ياخشىلاش ، قايتا تاش پەيدا بولۇش، سۇ يېغىلىۋېلىشنىڭ ئالدىنى ئىلىش ئۈچۈندۇر. ئۆزۈمدىكى ئالامەتلەردىن ھېس قىلىشىمچە بۇ خىل ئەھۋالدا ئاغرىقنى قوزغايدىغان ئامىللار:

كالا گۆشىدە قورۇلغان ئاچچىق-چۈچۈك خورداق، لەڭپۇڭ، راڭپىزا، تۇخۇم، قەھۋە قاتارلىقلارنىڭ ئاغرىق قوزغاش ئىھتىماللىقى يۇقۇرى ئىكەن.

كەسىپ ئەھلىلىرىگە ئايان بولغىنىدەك ئۇزۇن يىللىق ئانانىزىم ئادىتىدىن قالغان جىسمانىي ۋە روھىي ئاسارەتلىرىنى داۋالاپ بىمارنىڭ ساغلاملىقىنى ئەسلىگە كەلتۈرۈش قىيىن بولغان بىر جەريان بولۇپ ۋاقىتنىڭ ئۇزۇن كېتىشى، دورا ئۈنۈمىنىڭ ئاستا بولىشىمۇ بىماردا ساغلاملىقىنى ئەسلىگە كەلتۈرۈشكە بولغان ئىشەنچنى سۇسلىتىپ تېخىمۇ پاسسىپ بولغان روھىي كەيپىيات تۆۋەنلىكىنى كەلتۈرۈپ چىقىرىدۇ. مەن خىلى يىللاردىن بىرى كۆپلىگەن ئانانىزىم خۇمارى سەۋەبىدىن تېنى ئاجىزلاپ ھەر خىل ساقسىزلىقلارغا دۇچار بولغۇچى ياشلار بىلەن سۆھبەتلىشىش ۋە ئۇلارغا يول كۆرسىتىپ ساغلاملىقىنى ئەسلىگە كەلتۈرۈش جەريانىدا ئاز بولمىغان تەجىربىلەرگە ئىگە بولدۇم دېسەممۇ بولىدۇ. 

ئاسارەتلىرى بىر قەدەر ئېغىر بولغان ، ئانانىزىمغا ئادەتلىنىپ قالغۇچىلارغا نىسبەتەن ساغلاملىقنى ئەسلىگە كەلتۈرۈشتە تۆۋەندىكىچە لايىھە تۈزۈپ داۋالاش قىلغىنىمىزدا ئۈنۈمى ياخشى بولۇپ بىمارنىڭ ساغلاملىقىدا ئىلگىرلەش زور بولدى. بۇ خىل داۋالاش لايىھەسىدىن ئانانىزىمغا ئۇزۇن مۇددەت ئادەتلىنىپ قىلىپ قانداق قىلىپ ساغلاملىقىنى ئەسلىگە كەلتۈرۈشتە بېشى قاتقان ۋە ياكى قالايمىقان دورا يەپ قويۇپ تۈزۈك ئۈنۈمىنى كۆرەلمىگەندىن كىيىن تېخىمۇ چۈشكۈنلىشىپ ئېغىر روھىي بېسىمغا دۇچار بولغانلار ھەمدە مۇشۇ ساھەدىكى ياش، ئۈگەنچى تېۋىپ-دوختۇرلارغا پايدىسى يېتىپ قالار دېگەن مەقسەتتە بلوگىمغا يوللاپ قويدۇم. بۇ تېمىنى ئوبدان چۈشۈنۈپ ئەمەلىي مەنپەئەت ئالاي دېسىڭىز چوقۇم 80خالتا بلوگىدا ئىلگىرى ئىلان قىلىنغان تۆۋەندىكى تېمىلارنىمۇ تەپسىلىي ئوقۇپ چىقىشىڭىز كېرەك.

 جىنسىي مۇناسىۋەت بىلەن ئانانىزىمنىڭ  ئادەم بەدىنىگە كۆرسىتىدىغان پەرقل

ئانانىزىم ئادىتى ۋە ئۇنىڭدىن قالغان ئاسارەتلەرنى داۋالاش ھەققىدە قىسقى

شەھۋانى تور خۇمارلىقى ۋە قول بىلەن لەزەتلىنىش خۇمارلىقىدىن قۇتۇلۇش

ئانانىزىمدىن قالغان ئاسارەتلەرنى ئوزۇقلۇقلار بىلەن داۋالىغىلى بولامدۇ؟

جىنسىي ئىستەكنى سۈئىي ئۇسۇللار بىلەن قانائەتلەندۈرۈش زىيانلىقمۇ؟

سېرىق شەھۋانىي بويۇم ۋە شەھۋانىي موھىتنىڭ ياشلارغا قانداق زېيىنى بار؟

ئەرلەردىكى نۇرمالسىز دەپ قارىلىدىغان نۇرمال ئەھۋاللار

.................................................................................

تۆۋەندىكىسى بىر بىمارغا تۈزگەن ساغلاملىقنى ئەسلىگە كەلتۈرۈش لايىھەم :

  ئەسسەلامۇ ئەلەيكۇم ھۆرمەتلىك بىر زات ئەپەندى ، مەن ئۇزۇندىن بۇيان سىزدىن بىر مەسلىھەت سوراي دېگەن، مەن ئانانىزىم ئادىتىگە خۇمار بولۇپ قالغىلى 7-8 يىلچە بوپ قالدى، مەن بۇ يىل 23 ياشقا كىردىم ، ھازىر مەندە مەنى تېز كېتىش ، جىنسىي مۇناسىۋەتتە ھوزۇرلىنالماسلىق ، جىنسىي ھەۋەس سۇس بولۇش ، زەكەر قايىم بولماي تۇرۇپ مەنى ئېقىپ كېتىش ، زەكەر يېگىلەپ قىسقا ھەم ئىنچىكە بولۇش، مەنى چىقماي تۇرۇپ زەكەر بوشاپ كېتىش ، كىچىك تەرەتتىن كېين سۈيدۈك تامچىلاش . قىستاش، پۇراش، بىسىمسىز، بەزىدە رەڭگى ساغۇچ ياكى مايلىق كىلىش، سۈيدۈك ئىچىشىپ كىلىش ، چات ئارىلىق ، تاشاق، دوۋساق يېقىمسىزلىنىش، قارچۇغۇمدا سارغۇچ سىزىقچىلار بار ، پۇت-قول ماغدۇرسىزلىنىش ، بەل-پۇت تېلىش ھەم ئاغرىش ، پۇت قول، بەل ئىسسىماسلىق ، سوغۇق ھېس قىلىش ، ئۇنتىغاقلىق، زىھنى قۇۋۋەت تۆۋەنلەش قاتارلىق جىنسى ئاجىزلىقنىڭ ئالامەتلىرى بار. مۇشۇنداق كۆپ ساقسىزلىقنى ياخشىلاپ ساغلاملىقىمنى ئەسلىگە كەلتۈرۈشكە نىسبەتەن ماڭا تەپسىلىي يول كۆرسەتكەن بولسىڭىز. ئۆزۈم بىلگەنچە بەزى بىر دورىلارنى يەپ باققانمۇ بولدۇم، لىكىن پايدا قىلغاندەك بىرەر ياخشىلىنىشنى ھېس قىلالمىدىم. ماڭا يۇقۇردىكى ئەھۋاللىرىمنى ياخشىلاش ھەققىدە بىرەر ئۈنۈملۈك رېتسىپ يېزىپ بەرگەن بولسىڭىز!

 سۇئال سورىغۇچى بىمارغا ئانانىزىم خۇمارىدىن تەل-تۆكۈس قول ئۈزۈپ، ئانانىزىم ئادىتى كەلتۈرۈپ چىقارغان پىسخىك توسالغۇلار بىرەر قۇر ھەل بولغاندىن كىيىن جىسمانىي ساغلاملىقنى ئەسلىگە كەلتۈرۈشتە تۆۋەندىكى تەرتىپ بويچە چارە كۆرىلىدۇ:

1.ئالدى بىلەن سۈيدۈك يولى، مەزى بېزى، بۆرەك-ئۇرۇقدان قاتارلىق ئاجرىتىش سىستېمىسىغا تەۋە ئەزالارنى تازىلاپ، توسالغۈلارنى ئىچىش، ياللۇق قايتۇرۇش، خىزمەت فونكىسيەسىنى تەڭشەش ئۈچۈن دورا قىلىنىدۇ. دورا ئىچىش جەريانىدا كۈنىگە ئىمكان بار بىر سائەت بەدەن چىنىقتۇرۇپ بىرىش(ھېچبولمىغاندا يەڭگىل يۈگۈرۈش ياكى تېز قەدەم بىلەن پىيادە ماڭىدۇ)، دوۋسۇن، چات ئارلىققا مەخسۇس تەييارلانغان دورىلىق مايدا مايلىنىپ ئۈستىدىن شور تۇزنى قىززىتىپ ئىسسىق ئۆتكۈزىلىدۇ. يېمەك ئىچمەكتە ئىمكان بار سېڭىشلىق، شورپىلىق تاماقلارنى يەيدۇ،ئۇسسۇلۇققا دورىلىق چېچەك ھەسەلنى ئىلىمان قايناقسۇدا ئىرىتىپ ھەسەل سۈيى تەييارلاپ ئىچىپ بىرىلىدۇ. ئاچچىق، سوغۇق يېمەك-ئىچمەكلەردىن، تەستە سېڭىدىغان، زىيادە ئىسسىق، قورۇما تاماقلاردىن - پولو، كاۋاپ، توخۇ قوردىقى، كالا گۆشى قوردىقى، لەڭپۇڭ راڭپىزا، ھەر قانداق سوغۇق ئىچىملىك، قېتىق دېگەندەكلەردىن پەرھىز تۇتىلىدۇ. بەدەنگە سوغۇق ئۆتكۈزىۋېلىشتىن ساقلىنىدۇ.
2.باسقۇچ: بۇباسقۇچتىكى دورىلار 1-باسقۇچتىكى دورىلارنىڭ ئۈنۈمى ۋە بەدەنگە كۆرسەتكەن تەسىرىگە قاراپ تۇرۇپ بىمارنىڭ مىزاج ئالاھىدىلىكىگە ئاساسەن تەرتىپلىك تۈزىلىدۇ. مەزى بېزى ۋە بۆرەك فونكىسيەسىنى تەڭشەيدىغان دورىلاردىن ئالدىنقى باسقۇچتا ئىشلىتىپ زۆرۈرىيىتى بولمىغانلىرى قالدۇرۇلۇپ زورۇر بولغانلىرى داۋاملاشتۇرۇپ ئىشلىتىلىدۇ. بۇنىڭ بىلەن بىرگە قاننى جانلاندۇرۇپ، توسالغۇلارنى ئاچىدىغان، بۇزۇلغان خىلىت-ماددىلارنى پۇشۇرۇپ تازىلايدىغان، مېڭە، يۈرەك، بۆرەك قاتارلىق رەئىس ئەزالار فونكىسىيەسىنى ياخشىلايدىغان، قان تومۇرلارنىڭ ئوزۇقلۇق سۈمۈرۈش ئىقتىدارىنى كۈچەيتىدىغان دورىلار قوشۇپ ئىشلىتىلىپ بىماردىكى مېڭە زەئىپلىكى ۋە روھىي قۇۋۋەتنىڭ كۈچلىنىشىگە ئاساس سىلىنىدۇ.
بۇ باسقۇچتىمۇ بەدەن چىنىقتۇرۇشنى داۋاملاشتۇرۇپ بىرىدۇ. زىيادە ئېغىر ئەمگەك،چارچاش، روھىي بىېسىملاردىن يىراق يۈرۈشى، ساياھەت ۋە باشقا ساغلام بولغان كۆڭۈل ئىچىش پائالىيەتلىرى بىلەن شۇغۇللىنىپ مېڭىنى كۆپرەك ئارام ئالدۇرۇپ بىرىلىدۇ. بەدەن ئورۇق بولسا ئەلا سۈپەتلىك خورما، بادام مېغىزى، ئەنجۈر مۇرابباسى، پاقلان گۆشى شورپىسى، دورىلىق چېچەك ھەسەل ياكى جىگدە چېچەك ھەسىلى قاتارلىقلار موھىم ئوزۇقلۇق سۈپىتىدە ئىستىمال قىلدۇرىلىدۇ. بىمار سېمىزرەك ياكى بەدەن ئېغىرلىق نۇرمال بولسا ياڭاق مۇرابباسى ياكى ياڭاق مېغىزى، ئاپتاۋى قىزىل ئۈزۈم، كەپتە باچكا شورپىسى، سەۋزە مۇرابباسى جىگدە چېچەك ھەسەل دېگەندەكلەر دورىغا يانداشتۇرۇلۇپ ئىستىمال قىلىنىدۇ. بۇ باسقۇچتىكى دورىلارنىڭ ۋاقتى ئەمەلىي ئەھۋالغا قاراپ 1-2 ئاي ئەتراپىدا بولىدۇ.
3. باسقۇچ: بۆرەك، پەي مۇسكۇللارنى قۇۋۋەتلەش، سۈيدۈك ۋە ھەر قايسى كاناللارنىڭ تۇتۇش، چېقىرىش ئىختىدارنى ياخشىلايدىغان ، ئومومىي بەدەننى قۇۋۋەتلەپ ئىممۇنېت كۈچىنى ئاشۇرغۇچى باسقۇچى بولىدۇ.
بۇ باسقۇچتىمۇ دورىدىن باسقا قوشۇمچە ئوزۇقلۇقلار ئاساسەن يۇقۇردا ئېيتىلغاندەك بولۇپ بەل، بۆرەك ئۇدۇلى، دوۋسۇن، ئەرلىك ئەزا ئەتراپى بوزۇغا مېيى، ئالاھىدە تەييارلانغان زەيتۇن مېيى قاتارلىقلاردا مايلىنىپ ئىسسىق ئۆتكۈزىلىدۇ. ئىسسىق ئۆتكۈزۈش ئۇسۇلى بىرىنجى باسقۇچتا ئېيتىلغاندەك شور تۇزنى قىززىتىپ مايلانغان ئورۇن ئۈستىگە يېقىلىدۇ. ئەرلىك ئەزا ۋە ئۇرۇقداننى بەكرەك قىززىتىۋېتىشتىن ئىھتىيات قىلىش كېرەك.
4.باسقۇچ: ئانانىزىم ئادىتى سەۋەبىدىن ئەرلىك ئەزا، جىنسىي توقۇلمىلارغا ئوزۇقلۇق يېتىشمەي ياكى توقۇلمىلاردا پالەچلىنىش كۆرۈلگەنلىك سەۋەبىدىن يىتەرلىك قان تولۇپ قايىم بولالمايدىغان، ئەرلىك ئەزا كىچىكلەپ كېتىش، مايماق بولۇپ قىلىش، جىنسىي مۇناسىۋەتتە كۈچسىز بولۇش دېگەندەكلەرگە مەنپەئەتلىك دورىلار ئىشلىتىلىدۇ. بۇ باسقۇچ سېرتىدىن مۇناسىپ مايدا مايلىنىپ بىرىش، ئۇزۇقلۇقنى تەرتىپلەش بىلەن ئىچكى جەھەتتىن بۆرەك ۋە ئەرلىك ئەزانى سېمىرتىدىغان،مەنىي كۆپەيتىپ ئۇرۇقنىڭ سانى ۋە ھەركەت كۈچىنى ئاشۇرىدىغان دورىلار ئىشلىتىلىدۇ. بۇ باسقۇچلۇقتىكى دورىلار تەخمىنەن 2 ئاي ئەتراپىدا ئىشلىتىلىدۇ.

 ئەسكەرتىش: بىمارنىڭ ھەزىم سىستېمىسىغا تەۋە ئەزالاردا مەسىلە بولسا ئاۋۋال شۇنىڭغا چارە قىلىش ۋە كىيىنكى داۋالاش جەريانىدىمۇ ئىشلىتىۋاتقان دورىلارنىڭ پاسسىپ تەسىرلىرىنى ئويلىشىپ جانلىق چارە كۆرۈش كېرەك!

قان بېسىمىنى چۈشۈرىدىغان نەرسە كۆپ ، لىكىن قان بېسىم دېگەن بىر قېتىم چۈشۈرۈپ قويغانغا جايىدا جىم تۇرىدىغان نەرسە ئەمەس. شۇڭا قان بېسىمنى تىزگىنلەشتە ئۇزۇن مۇددەتلىك پىلان بولۇشى، دورا ۋە يېمەكلىكلەرنى، مۇۋاپىق بەدەن چىنىقتۇرۇش دېگەنلەرنى تەرتىپلىك ئىلىپ بىرىش كېرەك. كەندىر يوپۇرمىقى ۋە ئۇرىقىنىڭ قان بېسىمىنى مۇئەييەن چۈشۈرۈش خۇسۇسىيىتى بار. لىكىن بۇنى ئۇزۇن مۇددەت قاينىتىپ ئىچكىلى بولمايدۇ. نېرۋا سىستېمىسىغا باشقا زىيانلىق ئاقىۋەتلەرنى ئىلىپ كىلىشى مومكىن. قان بىسىمغا دورا ئىچىشتە دوختۇرنىڭ كۆرسەتمىسى بويچە رېتسىپلىق دورا ئىچىپ بىرىشى كېرەك. قان بىسىمىنى چۈشۈرىدىغان ئادەتتە ئىستىمال قىلسا بولىدىغان، ئۆزى ئەرزان، تېپىشقا ئاسان نەرسىلەردىن لىمون (تىلىپ قايناق سۇغا سىلىپ ئىلىدۇ)، قوناق ساقىلى (چاي دەملەپ ئىچىدۇ)، كەرەپشە (چىڭسەي)، پەمىدۇر، تۇرۇپ، قارا ئۈرۈك، گىلاس، تاۋۇز، ھەسەل، چىلان، قېتىق قاتارلىقلار.

يۇقۇرى قان بىسىم بىمارلىرى دېققەت قىلىشقا تېگىشلىك ئىش شۇكى: يۇقۇرى قان بىسىم كۆپ ھاللاردا تۇراقسىز بولۇپ يۇقۇرى ھالەتنى ساقلاۋەرسە ۋاقىتنىڭ ئۆتىشى بىلەن يۈرەك، مېڭە، بۆرەك قاتارلىق ئەزالارغا بېسىم چۈشۈپ ئەگەشمە كېسەللىك پەيدا قىلىدۇ. يۇقۇرى قان بېسىم بىمارلىرىدا ساقلانغان ئەڭ زور خاتا قاراش شۇكى سوغۇقلۇق يېمەك-ئىچمەك قان بىسىمنى چۈشۈرىدۇ، يۇقۇرى قان بىسىمغا پايدىلىق دەپ قاراپ كۆپلەپ ئىستىمال قىلىش نەتىجىسىدە بۆرەك ئاجىزلاپ كېتىدىغان ۋە ياكى بۆرەك زەئىپلىشىپ كاردىن چىقىدىغان ئېغىر ئاقىۋەتلەر كىلىپ چىقىدۇ. شۇڭا يۇقۇرى قان بىسىمنى داۋالاشتا دوختۇرنىڭ كۆرسەتمىسىنى ئىلىپ تۇرۇشى، قەرەللىك تەكشۈرتۈش قىلىپ تۇرۇشى، ئوزۇقلىنىشتا ھەرگىزمۇ قارىغۇلارچە سوغۇقلۇق قوغلىشىپ قۇۋۋەتلىك غىزالىنىشتىن ئۆزىنى تارتماسلىقى، مىزاجغا مۇناسىپ تەڭشەپ ئىستىمال قىلىپ بىرىشى كېرەك.

______________ بىرزات

ھازىر يۇقۇرى قان بىسىم كېسىلى بولغانلار ھەر بىر ئائىلىدىن دېگۈدەك تېپىلىدۇ. بولۇپمۇ يېقىنقى مەزگىللەردە يۇقۇرى قان بىسىم كېسەللىكى ئىنتايىن ياشلىشىپ ماڭماقتا. شۇڭا تورداشلار بۇ تېمىدا يۇقۇرى قان بىسىم كېسەللىكىنى ئائىلىدە كۈتۈش توغرىسىدا ئۆز-ئارا تەجىربە بايان قىلىشساق دەيمەن.

بىرزات شور كۆرپىسى ھەققىدىكى تەپسىلىي ئۇچۇرنى تۆۋەندىكى ئادرىستىن كۆرۈڭ:

80halta.com/article/587.htm

چامغۇر شورپىسى

ياش پاقلان گۆشىدىن 300 گىرام، يۇمشاق پىشىدىغان چامغۇر 300 گىرام، سۇغا 8 سائەت چىلانغان نوقۇت بىر پىيالە، قاقىلە بىر تال، گۈرۈچ ئوتتۇرا پىيالا، شوخلا يىرىم تال، تۇز، ئاقمۇچ قاتارلىقلار مۇۋاپىق مىقداردا سىلىنىدۇ.

تاماقنى ئىتىش ئۇسۇلى:

1.ئاۋۋال گوشنى چالا پۇشۇرىۋېلىپ سۈزۈپ ئىلىپ ئۇششاق توغرايمىز. 2. نوقۇت، چامغۇرنى گۆشنىڭ شورپىسىغا سىلىپ 15 مىنۇت ئەتراپىدا قاينىپ ئاندىن گۈرۈچنى سالىمىز. 3.گۈرۈچ ئىتىلىپ پىشقاندا توغراپ تەييارلانغان گۆشنى سىلىپ تۇز، ئاقمۇچ، قاقىلە سىلىپ تەمىنى تەڭشەپ قاچىغا ئالساق بولىدۇ.

بۇ غىزا رېتسىپىنىڭ خۇسۇسىيىتى: ماددىلارنى يۇمشىتىش، قەۋزىيەتنى راۋان قىلىش، تېرىنى پارقىرتىش، بەلغەم بوشىتىش، ئۆپكىنى ياشارتىش خۇسۇسىيىتى بار. بۇ شورپا زېققە بىمارلىرىنىڭ دائىملىق ئوزۇقلىقى قىلىنسا ئوبدان ئۈنۈم بىرىدۇ.

مۇناسىۋەتلىك تېمىلار:

ھېكايەت: نامراتنىڭ گۆشى-چامغۇر

يۆتەلنىڭ ئېسىل رېتسىپى <<ﺳﯘﭘﯘﭘﻰ ﺳﯘﺋﺎﻝ ﻣﯘﺭﻩﻛﻜﻪﭖ>>

80خالتا رېتسىپى-شىپايى نەپەس قايناتمىسى

كەپتەر شورپىسىنى تاييارلاشنىڭ ئەڭ ياخشى ئۇسسۇلى قايسىدۇ؟

ﭼﺎﻣﻐﯘﺭنىڭ ﺷﯩﭙﺎﻟﯩﻖ ﺭﻭﻟﯩﻨﻰ ﺗﻮﻧﯘﺷﺘﯘﺭﯗﺵ (شىپالىق گېياھلار)